Capital Group: Vier grafieken die laten zien hoe geconcentreerd de markt is geworden
Sinds de lancering van ChatGPT in 2022 zijn AI-gerelateerde aandelen naar recordhoogten gestegen, ondanks aanhoudend hoge inflatie, ingrijpende importheffingen en oorlog in het Midden-Oosten. Een kleine groep bedrijven vertegenwoordigt inmiddels een uitzonderlijk groot deel van de Amerikaanse aandelenmarkt, waardoor de marktconcentratie is opgelopen tot niveaus die in decennia niet zijn voorgekomen.
Dat betekent dat beleggers in bepaalde indexfondsen mogelijk meer risico lopen dan zij denken. Naar marktkapitalisatie gewogen fondsen, waarin bedrijven worden opgenomen op basis van hun beurswaarde, zijn namelijk minder breed gespreid dan veel beleggers verwachten. De volgende vier grafieken plaatsen de huidige marktconcentratie in perspectief en laten zien waarom diversificatie belangrijker is dan ooit.
1. De huidige markt behoort tot de meest geconcentreerde ooit
‘We maken een uitzonderlijke marktomgeving mee’, zegt chief investment officer Martin Romo. De marktconcentratie is opvallend hoog: de tien grootste bedrijven zijn inmiddels goed voor bijna 40% van de S&P 500 Index.
Dat is niet zonder precedent. Vergelijkbare concentratieniveaus waren zichtbaar tijdens de Japanse beurshausse van de jaren tachtig en tijdens het zogenoemde Nifty Fifty-tijdperk in de Verenigde Staten. In 1964 vertegenwoordigden de tien grootste aandelen zelfs 39% van de S&P 500 Index. Tot de grootste posities behoorden toen AT&T, General Motors, ExxonMobil, IBM en Texaco — bedrijven uit uiteenlopende sectoren.
De huidige situatie verschilt echter wezenlijk van die uit de jaren zestig. Veel van de grootste ondernemingen van vandaag, waaronder NVIDIA, Microsoft, Amazon en Micron Technology, zijn verbonden aan één overkoepelend thema: kunstmatige intelligentie. Daardoor kunnen bepaalde aandelen tegelijk onder druk komen te staan wanneer de vraag naar AI-infrastructuur afneemt. Halfgeleiderbedrijven zijn daarvan het duidelijkste voorbeeld. ‘Dat zagen we tijdens de correctie begin juli, toen aandelen als SK Hynix en Sandisk de daling aanvoerden’, aldus aandelenportefeuillebeheerder Brady Enright.
Historisch gezien hielden periodes van extreme marktconcentratie niet eeuwig stand. Uiteindelijk keerde de markt steeds terug naar een evenwichtiger beeld, vaak na een pijnlijke correctie. Dat betekent niet dat een beurscrash op handen is, en het is ook niet onze verwachting. Concentratie is geen instrument om markten te voorspellen. Wel herinnert het beleggers eraan dat uitzonderlijke groei niet onbeperkt door kan gaan.
Terwijl beleggers massaal instappen in AI-gerelateerde aandelen, zijn andere kwalitatief sterke bedrijven achtergebleven. ‘Het gaat om ondernemingen met stijgende winsten, solide dividenden en sterke marktposities’, zegt Enright. ‘Veel van deze bedrijven worden momenteel verhandeld tegen waarderingen die 20% of meer onder hun historische gemiddelde liggen.’ Voorbeelden zijn Royal Caribbean, Procter & Gamble en Citigroup.
Sterke beleggingsthema's zorgen al decennialang voor marktconcentratie
Bronnen: Capital Group, FactSet, MSCI, RIMES en S&P Global. De gegevens zijn per kwartaal weergegeven van 31 maart 1964 tot en met 30 juni 2026. Gegevens van vóór 1964 zijn niet beschikbaar; daarom is de volledige concentratiecyclus van de Nifty Fifty-periode niet opgenomen. Japan wordt vertegenwoordigd door de MSCI Japan Index. De concentratie van de tien grootste posities is gedefinieerd als het aandeel van de totale marktkapitalisatie van de index dat wordt vertegenwoordigd door de tien grootste indexonderdelen. Het aandeel van een sector geeft de weging van die sector binnen de index weer.
2. AI-concentratie is een wereldwijd fenomeen
Marktconcentratie speelt niet alleen in de Verenigde Staten. De vrijwel onverzadigbare vraag naar gespecialiseerde chips heeft technologiebedrijven in Zuid-Korea en Taiwan naar nieuwe hoogtepunten gebracht. De tien grootste bedrijven in de MSCI Emerging Markets Index zijn inmiddels goed voor 41% van de totale marktkapitalisatie van de index. Slechts drie ondernemingen — SK Hynix, Samsung Electronics en TSMC — vertegenwoordigen samen al 29%.
Tegelijkertijd bieden wereldwijde aandelenmarkten nog altijd aantrekkelijke kansen, met name in Europa en delen van Azië, waar waarderingen relatief aantrekkelijk zijn gebleven. ‘Naar mijn mening zijn er buiten de Verenigde Staten momenteel echte koopjes te vinden’, zegt aandelenportefeuillebeheerder Steve Watson. ‘Vaak gaat het om wereldleiders binnen hun sector die toevallig in andere landen zijn gevestigd.’ Voorbeelden zijn de Britse farmaceut AstraZeneca en Tencent uit China, het grootste gamingbedrijf ter wereld.
Daarnaast kijkt Watson naar bedrijven die mogelijk onevenredig hard zijn getroffen door zorgen over AI. ‘Sommige beleggers vrezen dat gebruiksvriendelijke AI-toepassingen bestaande bedrijfsmodellen zullen ondermijnen. Daardoor zijn bepaalde bedrijven mogelijk ten onrechte afgestraft.’ Hij noemt onder meer het Duitse softwarebedrijf SAP, maar ook ondernemingen in de online reisbranche zoals het Chinese Trip.com en het Spaanse Amadeus IT Group. ‘Volgens mij zijn dit juist bedrijven die van AI kunnen profiteren, geen slachtoffers van de AI-hype.’
De wereldwijde vraag naar chips stuwt de marktconcentratie
Bronnen: Capital Group, FactSet, MSCI en S&P Global. De cijfers tonen de concentratie van de tien grootste bedrijven naar marktkapitalisatie binnen de MSCI Emerging Markets Index (opkomende markten), de S&P 500 Index (VS), de MSCI World ex USA Index (ontwikkelde markten buiten de VS) en de MSCI Europe Index (Europa). De gegevens zijn maandelijks weergegeven over de periode van 31 januari 1998 tot en met 30 juni 2026.
3. De Amerikaanse economie leunt steeds zwaarder op AI-uitgaven
Het concentratierisico beperkt zich niet tot aandelenindices. Ook de Amerikaanse economie is steeds afhankelijker geworden van investeringen in AI. De bouw van datacenters heeft de economische groei ondersteund. Volgens gegevens van de Federal Reserve Bank van St. Louis waren AI-gerelateerde investeringen in de eerste negen maanden van 2025 goed voor bijna 1 procentpunt van de reële economische groei. Daarmee vertegenwoordigden zij 39% van de totale bbp-groei in die periode.
Dat betekent dat zowel bedrijfswinsten als de bredere economie gevoeliger kunnen worden voor een vertraging van de AI-investeringen. ‘De groeiende winsten die we zien, worden grotendeels aangedreven door dezelfde investeringsgolf in datacenters’, zegt Enright. ‘Chipproducenten profiteren het meest, omdat ongeveer de helft van de kosten van een datacenter samenhangt met halfgeleiders. Maar ook bedrijven die zich bezighouden met klimaatbeheersing, elektriciteitsvoorziening, waterzuivering en transformatoren profiteren sterk.’
Volgens Enright zal de volgende fase van de AI-ontwikkeling waarschijnlijk draaien om bedrijven die AI inzetten om hun concurrentiepositie te versterken. ‘Ik richt mij op ondernemingen die dankzij AI een voordeel kunnen behalen dat zij in het verleden niet hadden. Vooral binnen sectoren zoals financiële dienstverlening en gezondheidszorg verwacht ik dat sommige bedrijven dankzij AI sneller kunnen groeien of winstgevender worden dan hun concurrenten.’
AI drukt een steeds grotere stempel op de wereldeconomie
Bronnen: Capital Group, FactSet, MSCI, S&P Global, Hannah Rubinton en Bontu Ankit Patro, Tracking AI’s Contribution to GDP Growth, St. Louis Fed On the Economy, 12 januari 2026. Schattingen per 30 juni 2026. De ramingen voor winstgroei en kapitaaluitgaven (capex) in 2026 zijn gebaseerd op de gemiddelde verwachting van aandelenanalisten voor het boekjaar eindigend op 31 december 2026. Zuid-Korea wordt vertegenwoordigd door de MSCI Korea Index, Taiwan door de MSCI Taiwan Index en de Verenigde Staten door de S&P 500 Index. De ‘Magnificent Seven’ (Mag 7) bestaat uit Alphabet, Amazon, Apple, Meta Platforms, Microsoft, NVIDIA en Tesla. Het aandeel in de reële economische groei van de Verenigde Staten is gebaseerd op schattingen van economen van de Federal Reserve van de bijdrage van AI-investeringen aan de economische groei gedurende de eerste negen maanden van 2025.
4. Ook obligatiebeleggers ontkomen niet aan de AI-hype
Niet alleen aandelenmarkten worden beïnvloed door de AI-golf. Ook op de Amerikaanse markt voor bedrijfsobligaties zijn de gevolgen zichtbaar. ‘De enorme stroom aan obligatie-uitgiftes heeft druk gezet op de prijzen van schuldpapier van bekende bedrijven zoals Meta, Amazon en SpaceX’, zegt vastrentend portefeuillebeheerder Damien McCann.
Grote cloudbedrijven zoals Alphabet en Meta vertegenwoordigen inmiddels ongeveer 4,8% van de Bloomberg US Investment Grade Corporate Bond Index. Dat is een stijging van 78% ten opzichte van een jaar eerder.
‘De enorme omvang van AI-gerelateerde financieringen onderstreept het belang van spreiding binnen obligatieportefeuilles’, zegt McCann. ‘Dat is vooral relevant omdat obligaties doorgaans meer neerwaarts risico kennen dan opwaarts potentieel.’ Volgens hem moeten beleggers deze kansen zorgvuldig beoordelen. Sommige grote technologiebedrijven bieden aantrekkelijke rendementen in verhouding tot hun sterke kasstromen en kredietwaardigheid. Bij nieuwere vormen van projectfinanciering is hij echter selectiever.
Ondanks de sterke toename van nieuwe uitgiftes blijft McCann positief over de bredere kredietmarkt. ‘Sterke bedrijfswinsten, gezonde consumentenbestedingen en een veerkrachtige arbeidsmarkt vormen een gunstige achtergrond voor bedrijfsobligaties. Ik verwacht niet dat AI-gerelateerde financiering dit beeld zal verstoren. Wel bevestigt het het belang van spreiding over investment-grade obligaties, high-yield bedrijfsobligaties, gestructureerde kredieten en opkomende markten.’
AI-bedrijven halen massaal geld op via de obligatiemarkt
Bronnen: Capital Group en Bloomberg. Onder de zogenoemde hyperscalers vallen Alphabet, Amazon, Meta, Microsoft, Oracle en SpaceX. Deze ondernemingen investeren fors in kunstmatige intelligentie, cloudcomputing en datacenterinfrastructuur ter ondersteuning van de verdere uitrol van AI. Bedrijfsobligaties worden vertegenwoordigd door de Bloomberg US Aggregate Corporate Bond Index.
Tijd om opnieuw naar spreiding te kijken
De huidige concentratie rond AI maakt duidelijk dat beleggen in indexfondsen ook nadelen kent. ‘Er bestaat een hardnekkig misverstand dat indexfondsen automatisch veiliger zijn voor beleggers’, zegt Jody Jonsson, vice chair van Capital Group. ‘Passieve fondsen zijn gemiddeld goedkoper. Maar goedkoper betekent niet automatisch veiliger, en leidt ook niet per definitie tot betere resultaten voor beleggers.’
Martin Romo vult aan: ‘Dit is geen argument tegen de bedrijven die het tijdperk van kunstmatige intelligentie vormgeven. Veel daarvan zijn uitzonderlijke ondernemingen met sterke vooruitzichten. Maar bij de huidige waarderingen en indexwegingen gaan benchmarks — en de passieve strategieën die deze volgen — in toenemende mate uit van één dominante uitkomst.’
Een evenwichtiger aanpak vraagt beleggers om opnieuw naar hun risico’s te kijken, zowel de bewuste als de onbewuste. Volgens Romo zullen de winnaars van deze periode zowel moed als bescheidenheid moeten tonen.
‘Moedig genoeg om te investeren in uitstekende bedrijven wanneer de fundamenten dat rechtvaardigen. Bescheiden genoeg om te erkennen dat geen enkel thema, hoe krachtig ook, een portefeuille volledig mag bepalen. Moedig genoeg om af te wijken van de benchmark wanneer de verhouding tussen risico en rendement daarom vraagt. En bescheiden genoeg om te beseffen dat afwijken van de massa soms ongemakkelijk is, maar juist daarom noodzakelijk kan zijn.’
Martin Romo is voorzitter en chief investment officer van Capital Group. Daarnaast is hij aandelenportefeuillebeheerder. Hij heeft 33 jaar ervaring in de beleggingssector (per 31 december 2025). Romo behaalde een MBA aan Stanford University en een bachelor in architectuur aan de University of California, Berkeley.
Brady Enright is aandelenportefeuillebeheerder bij Capital Group. Hij heeft 35 jaar ervaring in de beleggingssector (per 31 december 2025). Enright behaalde een MBA aan Harvard University en een bachelor in biologie aan Stanford University.
Steve Watson is aandelenportefeuillebeheerder bij Capital Group. Hij heeft 38 jaar ervaring in de beleggingssector (per 31 december 2025). Watson behaalde een MBA en een master in Franse studies aan New York University, naast een bachelor aan de University of Massachusetts.
Damien McCann is portefeuillebeheerder vastrentende waarden bij Capital Group. Hij heeft 26 jaar ervaring in de beleggingssector (per 31 december 2025). McCann behaalde een bachelor in bedrijfskunde, met een specialisatie in financiën, aan California State University, Northridge. Daarnaast is hij CFA-charterhouder.
Jody Jonsson is vicevoorzitter van Capital Group. Zij heeft 39 jaar ervaring in de beleggingssector (per 31 december 2025). Jonsson behaalde een MBA aan Stanford University en een bachelor in economie aan Princeton University.
